آیتالله شیخ غلامرضا دهشت در سال 1316شمسی در خانوادهای مذهبی در مشهدمقدس به دنیا آمد. وی پس از سپری نمودن دوره کودکی در سال 1325شمسی وارد حوزه علمیه مشهد شد و دروس ادبیات را نزد برادر خود مرحوم حاج شیخ مسلم حائری که از علمای مشهد و از شاگردان برجسته آیتالله حاج میرزا مهدی اصفهانی بود، فراگرفت.
ایشان در دروس سطح و سطوح عالیه فقه و اصول از محضر آیات حاج میرزا احمد مدرس یزدی و حاج شیخ هاشم قزوینی کسب فیض نمود و به همراه همبحثان خود آیات حاج سید جعفر سیدان، حاج سید محمود مجتهدی سیستانی، حاج سید جواد بختیاری و شهید دکتر صادقی سالیان متمادی از محضر آیتالله حاج شیخ مجتبی قزوینی در فلسفه و دروس معقول استفاده نمود و مدتی نیز از دروس معارف و اخلاق آیتالله میرزا جواد آقا تهرانی و آیتالله میرزا حسنعلی مروارید تلمذ نمود.
آیتالله دهشت سپس به همراه همبحث و دوست دیرین خود مقام معظم رهبری در درس شرح منظومه آیتالله حاج میرزا جواد آقا تهرانی شرکت کرد و دروس خارج فقه و اصول را نزد آیات عظام حاج سید محمدهادی میلانی و حاج آقا حسن قمی فرا گرفت.
معظمله مدتی نیز به نجف اشرف رفت و از دروس خارج آیات عظام خوئی، حکیم و حاج شیخ حسین حلی استفاده نمود اما پس از چند ماهی به مشهد مقدس بازگشت و به ادامه فعالیتهای خود پرداخت.
وی که از اوایل دوران طلبگی تدریس در حوزه را آغاز کرده بود، در طول بیش از نیم قرن، کلیه دروس حوزوی مانند ادبیات، شرح لمعه، رسائل، مکاسب، کفایه، شرح منظومه، شرح تجرید، فلسفتنا و اقتصادنا شهید صدر را مکرر تدریس و شاگردان برجستهای تربیت نمود و در کنار دروس رسمی، سالیان متمادی به برگزاری جلسات آموزش مناظره، تفسیر قرآن، نهج البلاغه، عقاید، اخلاق و معارف در مدارس مختلف حوزه علمیه اهتمام داشت.
ایشان در مسائل اعتقادی متاثر از استاد خود آیتالله حاج شیخ مجتبی قزوینی بود و بر روش تعقل گرایی مبتنی بر مدارک وحیانی و مکتب اهل بیت(ع) تاکید داشت.
خدمات فرهنگی و تبلیغی
آیتالله دهشت از دوران جوانی نسبت به امر تبلیغ و رسیدگی به مردم محروم در روستاها دغدغه داشت و بر این اساس با کمک جمعی از فضلای مشهد، "گروه تبلیغی حوزه علمیه خراسان" را در سال 1344شمسی پایهریزی نمود تا در ایام تبلیغی و به خصوص در شبهای جمعه در محدوده روستاهای اطراف مشهد مقدس مبلغین اعزام شده و ضمن تبلیغ و حضور در جمع مردم، نسبت به خدمات رفاهی و بهداشتی در روستاها اقدامات لازم صورت گیرد.
این حرکت از سوی علمای وقت حوزة علمیه مشهد حمایت گردید و بزرگان بسیاری در شکلگیری و گسترش این فعالیت و حمایت مادی و معنوی آن نقش بسزایی داشتند که از آن میان به آیات حاج شیخ مجتبی قزوینی، حاج میرزا حسنعلی مروارید، حاج میرزا جواد آقا تهرانی و بخصوص آیتالله خامنهای مقام معظم رهبری میتوان اشاره کرد.
آیتالله دهشت در گفتگویی جریان شکلگیری گروه تبلیغی و فعالیتهای آن را چنین بیان میکند: "در دوران حکومت پهلوی، از طرف رژیم یک زن و یک مرد برای آموزش و باسواد کردن مردم به روستاها میرفتند. این برنامه ما را به فکر فروبرد و خیلی به ما برخورد که ما در مشهد هستیم و هیچ کار تبلیغی مناسبی صورت نمیگیرد و با خود گفتیم که لااقل در چهارفرسخی اطراف مشهد باید تبلیغ داشته باشیم. لذا با کمک افرادی مثل حاج آقای نوروزی گروه تبلیغی را راهاندازی کردیم و اساسنامهای در هشت ماده نوشتیم که طبق آن روحانیون و طلاب هر هفته شبهای جمعه و گاهی در اعیاد و شهادتها به روستاهای چهارفرسخی اطراف مشهد جهت تبلیغ اعزام میشدند.
و هر کس را برای تبلیغ میفرستادیم، لازم بود این اساسنامه را بخواند و امضا کند. از جمله مفاد این اساسنامه آن بود که وابسته به کسی نباشیم و از کسی ترویج نکنیم و برای تبلیغ از مردم پول گرفته نشود و تا جایی که امکان دارد، مزاحمت برای مردم پیش نیاید.
ما به همراه حاج آقای نوروزی از قبل مسیر و منطقه را شناسایی میکردیم و به اهالی اطلاع داده میشد و شبهای جمعه هر 8 نفر در یک مسیر جهت تبلیغ اعزام میشدند. سعی میکردیم بهترین و نخبهترین افراد را انتخاب کنیم و با برنامه ویژهای تبلیغ صورت گیرد و تقید داشتیم که در این برنامه وابسته به کسی نباشیم و نمیگفتیم از چه کسانی کمک میگیریم و من سعی میکردم علما مخالفت با این طرح نکنند، چون معتقد بودم به کار لطمه میخورد. همچنین مراقب بودیم ساواک و رژیم مانع کار نشوند.
از جمله کسانی که در این برنامه به ما کمک میکردند یکی مرحوم آیتالله مروارید بودند و یکی آیتالله خامنهای و به قول خودشان نخودی هم ایشان دراش میانداختند."
این برنامة تبلیغی که از پیش از انقلاب آغاز شده بود، پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز بصورت گستردهتری آنهم در سطح کل استان خراسان ادامه یافت.
پس از اینکه به تدریج نهادهای تبلیغی مثل دفتر و سازمان تبلیغات اسلامی تاسیس شد، حاج آقای دهشت به دیدار مقام معظم رهبری رفته و با ایشان در مورد استمرار برنامه مشورت میکنند و معظمله میفرمایند: "این برنامه را تعطیل نکنید و چون کار مردمی است، ادامه پیدا کند."
مقام معظم رهبری حضرت آیتالله خامنهای که از بدو شکلگیری این برنامه حامی مادی و معنوی آن بودند، در جلسهای به آیتالله واعظ طبسی فرموده بودند: "از وجود دو نفر در مشهد استفاده کنید؛ یکی حاج آقای دهشت و یکی حاج آقای نوروزی و قدر ایشان را بدانید."
رهبر معظم انقلاب در جای دیگری نیز فرموده بودند: "آقای دهشت گوهری گران بها در مشهد است، از وجود ایشان استفاده کنید."
بر این اساس و با تاکیدات مقام معظم رهبری و سایر علمای مشهد همچون آیات مروارید، میرزا جواد آقا تهرانی، فلسفی، حاجآقا حسین شاهرودی و روحانیون دیگری مثل حاج آقای سیدان، حاج آقای موسوینژاد و حاج آقای نبوی گروه تبلیغی حوزه علمیه خراسان در محل طبقة فوقانی مسجد بناها(شهدا) مشهد بطور رسمی برنامههای خود را ادامه داد که تا زمان حال نیز استمرار دارد.
آیتالله دهشت پس از پیروزی انقلاب اسلامی در کنار تدریس و تبلیغ در حوزه علمیه، مدیریت مدارس عالی شهید مطهری را در مشهد مقدس بر عهده داشت و از این طریق با جوانان ارتباط برقرار نمود و نقش بسزایی در تربیت طلاب و دانشجویان علوم اسلامی ایفا نمود.
ایشان در تاسیس و راه اندازی امور خیریه و عام المنفعه اهتمام فراوانی داشت و در ایجاد حدود 20 موسسه خیریه مانند موسسه خیریه بیماران آسیب پذیر توس، انجمن حمایت از معلولین و شورای درمانگاهها نقش ارزندهای ایفا نمود.
وی عضو موسس و هیئت امنای خیریههایی مانند انصارالمهدی، الهادی،ام الائمه و صندوقهای امام جواد(ع)، میثاق الحسین(ع) و مدارس علمیه علی ابن ابیطالب(ع) و نریمانی بود و با بسیاری از هیئات مذهبی مشهد ارتباط داشت.
ویژگیهای اخلاقی و اجتماعی
آیتالله دهشت عالمی مردمی، زاهد، متواضع، آزاداندیش، شهرت گریز و برخوردار از مناعت طبع بود و با قشر نوجوان و جوان ارتباط صمیمی داشت. زندگیاش ساده و بیآلایش بود و همواره از خدمت به مردم و کمک مادی و معنوی به طلاب و قشر مستضعف دریغ نداشت.
ایشان نسبت به مسائل سیاسی و اجتماعی بیتفاوت نبود و هم جهت با مقام معظم رهبری به مبارزه با طاغوت و خدمت به نهضت اسلامی پرداخت و در اعتراض به سیاستهای رژیم وقت چندین بار همگام با مدرسین مشهد درس خود را تعطیل نمود. وی همچنین در تاریخ 11 بهمن 1357 شمسی با صدور اطلاعیهای ورود امام خمینی(ره) را به ایران گرامی داشت.
آیتالله شیخ غلامرضا دهشت پس از پیروزی انقلاب در مسیر نهضت امام خمینی(ره) تلاش فراوان کرد و در دوران دفاع مقدس چندین بار به جبهههای نبرد رفت و اولین ستاد کمک رسانی به جبههها را در مسجد بناهای مشهد تاسیس نمود و ضمن ارسال کمک و اعزام روحانی به جبههها، خود گاهی به عیادت از مجروحین و خانوادههای شهدا میرفت.
وی ارادت خاصی به اهل بیت(ع) داشت و همه ساله در ایام شهادت حضرت موسی بن جعفر(ع) در منزل خود مجلس سوگواری برپا مینمود. ایشان در بسیاری از محافل مشهد و شهرهای دیگر به وعظ و سخنرانی اشتغال داشت و روضه خوانی را افتخار خود میدانست.
ارتحال
این عالم ربانی سرانجام پس از عمری خدمت و تلاش علمی و عملی، در ایام نزدیک به شهادت حضرت موسی بن جعفر(ع) پس از یک دوره طولانی بیماری در روز شنبه 27 اردیبهشت 1393 در بیمارستان امام رضا(ع) مشهددار فانی را وداع گفت. یاد و نامش گرامی...
روزنامه جمهوری اسلامی